Bel: 088 298 64 41 - (24/7 bereikbaar)
Selecteer een pagina

U wilt voorkomen dat een werknemer bij een van uw concurrenten in dienst treedt, daar gebruikmaakt van zijn kennis van uw bedrijf of zelfs uw klanten meeneemt? Neem dan een concurrentiebeding op in zijn arbeidsovereenkomst. Of nog beter: een concurrentie- én relatiebeding. In de praktijk geven dergelijke contractuele afspraken echter ook vaak aanleiding tot juridische procedures. Dat kunt u voorkomen door vooraf waterdichte afspraken te maken.

Een concurrentiebeding beperkt een ex-werknemer gedurende een bepaalde periode werkzaam te zijn voor een concurrent. Een relatiebeding bepaalt dat de ex-werknemer na afloop van het dienstverband gedurende bepaalde tijd geen zakelijke contacten mag onderhouden met klanten van de werkgever. Het relatiebeding is daarmee een lichte vorm van een concurrentiebeding.

Juridisch kader

In de praktijk blijkt het concurrentiebeding een bron van procedures. Vaak vermoedt de werkgever dat het concurrentiebeding wordt overtreden en ontstaat een discussie over de uitleg en naleving van een dergelijk beding.

Het is dan allereerst van belang vast te stellen of er (nog) sprake is van een geldig concurrentiebeding. Op grond van artikel 7:653 BW moet een concurrentiebeding (waaronder dus ook wordt begrepen een relatiebeding) schriftelijk zijn overeengekomen met een meerderjarige werknemer.

Verder vloeit uit de rechtspraak voort dat de werkgever een concreet belang bij handhaving van het beding moet kunnen aantonen. In principe is een concurrentiebeding bedoeld om de ex-werknemer te beperken gedurende een bepaalde periode (en mogelijk binnen een bepaalde regio) werkzaamheden te verrichten op het terrein van de werkgever, zodat het ‘bedrijfsdebiet’ van de werkgever niet wordt aangetast als gevolg van concurrerende werkzaamheden van de ex-werknemer. Onder het bedrijfsdebiet worden de afzetmogelijkheden van een bedrijf op grond van goodwill, bijzondere kennis en inzichten en gedane investeringen verstaan.

De Hoge Raad heeft verder bepaald dat een ingrijpende wijziging in de functie kan betekenen dat het concurrentiebeding aanmerkelijk zwaarder op de werknemer drukt en dat, in bepaalde omstandigheden, een concurrentiebeding opnieuw schriftelijk moet worden overeengekomen. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van een ingrijpende wijziging bij een uitbreiding van de actieradius van de werkzaamheden of een promotie.

Opstellen concurrentiebeding

Om slagvaardig en effectief op te kunnen treden bij overtreding van een concurrentiebeding is het belangrijk dat u waterdichte afspraken heeft gemaakt in de arbeidsovereenkomst.

Tip 1 – Zorg voor een goed geformuleerd beding
Het is essentieel een zorgvuldig geformuleerd concurrentiebeding overeen te komen. De inhoud van de tekst is bepalend voor de reikwijdte van het beding. Het is gebruikelijk om in het concurrentiebeding een geografische beperking op te nemen en te bepalen welke werkzaamheden de werknemer na afloop van het dienstverband niet meer mag verrichten. Hoe dit wordt afgebakend is afhankelijk van de functie en de werkzaamheden van de werknemer. Hoe specifieker de afspraken, des te beter u deze kunt afdwingen bij de rechter. Een concurrentiebeding kan bijvoorbeeld als volgt luiden:

‘Werknemer verbindt zich om zowel tijdens de overeenkomst als gedurende een periode van een jaar na het einde daarvan, direct noch indirect, noch voor zichzelf noch voor anderen, op enigerlei wijze in Nederland werkzaam of betrokken te zijn in of bij enige onderneming met activiteiten op een terrein, gelijk aan of anderszins concurrerend met dat van werkgever, of met dat van aan werkgever gelieerde ondernemingen, noch daarbij zijn bemiddeling, in welke wijze ook, direct of indirect, te verlenen. Deze verplichting geldt uitsluitend voor enige werkzaamheid of betrokkenheid van werknemer op het gebied van [XYZ].’

Tip 2 – Beperk het bereik tot het noodzakelijke
Een te ruim geformuleerd concurrentiebeding, een te lange duur of een te groot geografisch gebied vergroot de kans dat de rechter het beding vernietigt of matigt. Een beding dient daarom te worden beperkt tot het noodzakelijke. Een termijn van twee jaren lijkt doorgaans redelijk te zijn.

Tip 3 – Neem een boeteclausule op
Met een boeteclausule in de arbeidsovereenkomst is de werknemer verplicht tot betaling van een boete wanneer hij het concurrentiebeding niet nakomt. De werkgever kan dit bedrag vorderen zonder eventuele schade te bewijzen. Het staat de werkgever vrij de hoogte van de boete te bepalen.

Tip 4 – Omschrijf bedrijfsbelang bij arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd
In beginsel in het niet mogelijk een concurrentiebeding op te nemen in een tijdelijke arbeidsovereenkomst. Een concurrentiebeding in een tijdelijke arbeidsovereenkomst is alleen geldig als u daarvoor een zwaarwegend bedrijfsbelang heeft. U moet dit belang omschrijven in het beding.

Overtreding concurrentiebeding

Als een ex-werknemer het concurrentiebeding overtreedt, ga dan over tot de volgende drie stappen:

  1. Om vast te stellen en aan te tonen dat er sprake is van overtreding van een concurrentiebeding, is het belangrijk bewijs te verzamelen en een feitendossier op te bouwen. Check bijvoorbeeld regelmatig het LinkedIn-, Facebook- en Twitter-profiel van uw ex-werknemer (zie ook kader).
  2. Stuur uw ex-werknemer een brief waarin u hem schrijft dat hij zijn concurrentiebeding overtreedt, dat hij daarom de overeengekomen boete moet betalen en dat hij onmiddellijk de concurrerende activiteiten moet staken.
  3. Informeer ook de nieuwe werkgever van uw ex-werknemer schriftelijk dat zijn nieuwe werknemer een concurrentiebeding overtreedt. Schrijf hem dat hij moet zorgen dat zijn nieuwe werknemer de concurrerende activiteiten onmiddellijk staakt en dat ook hij (de nieuwe werkgever) een schadevergoeding aan u moet betalen wanneer hij niet zorgt dat de werknemer het concurrentiebeding naleeft.

Informatie- en observatieonderzoek

Bij overtreding van een concurrentie- en/of relatiebeding biedt Fraude.nl hulp. Zo verzamelen we bewijs over de onrechtmatige activiteiten van uw ex-werknemer. Met dit bewijs kunt u de ex-werknemer sommeren tot naleving van het concurrentiebeding. Ook is het bewijs onmisbaar in een eventuele juridische procedure.

Kort geding

Indien de ex-werknemer toch doorgaat met de concurrerende activiteiten, kan bijvoorbeeld een kort geding worden gestart. U kunt dan de rechter verzoeken de werknemer een verbod op te leggen, op straffe van een dwangsom.

Geen concurrentiebeding?

Zonder concurrentiebeding staat het een werknemer vrij zijn ex-werkgever te beconcurreren na het einde van de arbeidsovereenkomst. Die vrijheid is echter niet onbeperkt. Een ex-werknemers kan zich schuldig maken aan een onrechtmatige daad door bijvoorbeeld stelselmatig uw klanten te benaderen om ze over te halen geen zaken meer met u te doen.

Frank ter Huurne is partner bij Lexence advocaten & notarissen in Amsterdam, en gespecialiseerd in arbeidsrecht bij bedrijfsfraude.